W poszukiwaniu rzeczy drogich i pięknych zabieram Was dziś w podróż do wnętrza Ziemi. Głęboko wśród law i skał, w wielkich temperaturach i pod olbrzymim ciśnieniem tworzą się najcenniejsze i najrzadsze dary naszej planety – kamienie szlachetne.
Każdy z nas zna Wielką Piątkę: diament, szmaragd, rubin, opal i szafir. Okazuje się jednak, wiele kamieni szlachetnych przewyższa je urodą i ceną. Warto się im przyjrzeć. Na początek przypomnienie kwintetu. A później zacznie się zabawa… 🙂
1. Diament
Najtrwalszy materiał występujący w przyrodzie i jedyny prawdziwy przyjaciel kobiety jest tak naprawdę czystym węglem. Powiem więcej… diament jest jedną z nielicznych substancji na świecie, która spala się bez pozostawienia popiołu. Oczywiście nikt o zdrowych zmysłach tego nie robi. Można z nimi robić dużo innych, ciekawych rzeczy, np. oszlifować. Warto wiedzieć, że charakterystyczny szlif brylantowy to krańcowe osiągnięcie ludzi trudniących się jubilerstwem.
Największym diamentem wydobytym w historii w świata jest Cullinan, z którego otrzymano również największy brylant – Wielką Gwiazdę Afryki. Brylant ten zdobi brytyjskie berło królewskie.
 |
| Wielka Gwiazda Afryki. |
2. Szmaragd
To zaś zlepek atomów tlenu, glinu, krzemu i berylu – glinokrzemian berylu – o pięknej, zielonej barwie, która pochodzi od pojedynczych atomów chromu. Szmaragdy są cenione od najdawniejszych czasów. W średniowieczu były cenniejsze nawet od diamentów, a i dziś najpiękniejsze i nieskazitelne okazy równają ceną do brylantów.
 |
| The Golden Eagle z Gwiazdą Atochy u szponów. |
 |
| Gwiazda Atochy, zbliżenie. |
Jednym z najbardziej znanych szmaragdów jest Gwiazda Atochy. To szmaragd o ponad 400-letniej historii i masie (po oszlifowaniu) 13 karatów. Płynął on na największych hiszpańskim galeonie – Atocha który zatonął u wybrzeży Florydy w 1622 roku wraz z 7 siedmioma innymi, mniejszymi kamieniami pochodzącymi z Kolumbii. Dopiero w 1985 roku statek odkryto ponownie i wydobyto z niego kosztowności.
Obecnie szmaragd wmontowano w statuę Złotego Orła i wystawiono na sprzedaż. Wartość statuetki (całej wykonanej ze złota, inkrustowanej diamentami i z Gwiazdą Atochy) to ponad 6 milionów dolarów.
3. Rubin
Rubin jest rzadką i drogocenną odmianą korundu, czyli popularnego tlenku glinu. Swoją barwę zawdzięcza jonom chromu. Najbardziej wartościowe okazy mają jednak inkluzje (czyli „wstawki”) z rutylu. Dodatek rutylu warunkuje pojawienie się dwóch niezwykle ciekawych zjawisk optycznych. Pierwszym z nich jest asteryzm. Polega na powstawaniu smug światła na powierzchni oszlifowanych kamienie. Smugi te przyjmują kształt gwiazdy. Drugim ze zjawisk jest błysk kociego oka, czyli pozioma smuga światła poruszająca się po powierzchni podczas jego obracania. Rubiny z kocim okiem to prawdziwa rzadkość.
 |
| Rubin Rosser Reeves. |
Jednym z najcenniejszych rubinów na naszej planecie jest Rosser Reeves. Oszlifowany na kaboszon kamień posiada gwiaździste smugi i charakterystyczny odcień gołębiej krwi (czerwień z akcentami niebieskiego). Wydobyto go na Sri Lance w połowie XX wieku. W kategorii gwieździstych rubinów jest również największy na świecie. Od 1965 znajduje się w Instytucie Smithsona w Waszyngtonie.
 |
| Jedno z niewielu zachowanych zdjęć rubinu Liberty Bell. |
Warto również wspomnieć o największym wydobytym rubinie w historii świata – The Liberty Bell. Został on oszlifowany jako replika Dzwonu Niepodległości, który jest symbolem niezależności Stanów Zjednoczonych i znajduje się w Pensylwanii. Przyznam szczerze, że mnie się nie podoba. Na zdjęciach wygląda fatalnie, ale wart jest ponad dwa miliony dolarów. Zdobi go też 51 brylantów na wzór 51 stanów. Niestety, Dzwon Wolności został zrabowany w listopadzie 2011 roku i los o nim zaginął. Za informacje na jego temat można zgarnąć nagrodę w wysokości 25 000 $.
4. Szafir
Brat rubinu, czyli również tlenek glinu. Tym razem swoją piękną, niebieską barwę zawdzięcza jonom żelaza lub tytanu. Podobnie jak czerwony krewniak może wykazywać zdolność do generowania gwiaździstych smug (asteryzm). Trzeba jednak pamiętać, że szafiry mogą mieć tak naprawdę bardzo różnorodne barwy: od lekko żółtej po fioletową, czerwoną i niebieską. Są też odmiany całkowicie bezbarwne. Wartość jubilerską wykazują jedynie nieliczne kamienie. Najbardziej wartościowe są szafiry czarne i niebieskie. Poniżej dwa, które uznałem za szczególnie ciekawe i drogocenne.
 |
| Czarna Gwiazda Queensland. |
Czarna Gwiazda Queensland to największy na świecie oszlifowany szafir o jakości jubilerskiej. Od chwili wydobycia w latach 30. XX wieku został wystawiony jedynie dwukrotnie na widok publiczny. Najpierw w latach 60. w Instytucie Smithsona w Waszyngtonie, a później w 2007 roku w Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku. Dziś znajduje się w rękach prywatnych.
 |
| Szafirowy Naszyjnik Bismarck. |
Jednym z dzieł sztuki jubilerskiej jest też Bismarck Sapphire Necklace (na zdjęciu powyżej po prawej). W roku 1935 zaprojektowano go w pracowni Cartier dla Mony Travis Strader – amerykańskiej ikony stylu połowy XX wieku, która przez wyjście za wnuka Otto Bismarcka zyskała tytuł hrabiny. Wiele lat później podarowała go Instytutowi Smithsona (w 1967), gdzie jest do dziś. Szafirowy Naszyjnik Bismarck to tak naprawdę sznur platyny wysadzany brylantami i wielki front z niemal stu karatowym Szafirem Bismarck, którego otoczeniem są kolejne diamenty i osiem mniejszych szafirów. Można go podziwiać do dziś w Muzeum Historii Naturalnej (jest częścią IS) w Waszyngtonie.
